لیزر فرکشنال یکی از پرتکرارترین سؤالهایی است که دربارهٔ درمان جای جوش و ناهمواری پوست پرسیده میشود. پاسخ کوتاه این است که لیزر فرکشنال بهجای درمان یکپارچهٔ کل سطح پوست، هزاران ستون ریز حرارتی در نقاط پراکنده میسازد و بافت سالم بین آنها را دستنخورده نگه میدارد. همین موضوع باعث میشود پوست سریعتر از لیزرهای کامل بهبود پیدا کند و در عین حال بدن به ساخت کلاژن تازه تحریک شود. نوع دستگاه (CO2 یا اربیوم) و شدت کار تعیینکنندهٔ اصلی نتیجه و نقاهت است.
لیزر فرکشنال دقیقاً چطور کار میکند؟
اسم «فرکشنال» از همین منطق میآید: بهجای اینکه لیزر کل سطح پوست را یکدست پوشش دهد، فقط بخشی از سطح (یک کسر یا فراکشن از آن) را هدف میگیرد. دستگاه هزاران پرتو ریز جداگانه میفرستد که هرکدام یک ستون باریک آسیب حرارتی کنترلشده در عمق مشخصی از پوست ایجاد میکند. اطراف هر ستون، بافت سالم باقی میماند و همین بافت سالم مسیر ترمیم را سریعتر میکند. بدن برای پرکردن همین ستونهای ریز، کلاژن و الاستین تازه میسازد؛ نتیجهاش طی هفتهها و ماههای بعد بهصورت صافشدن بافت و کمرنگترشدن جای جوش دیده میشود.
چه فرقی بین لیزر فرکشنال CO2 و اربیوم است؟
خود «لیزر فرکشنال» یک دستگاه واحد نیست؛ دو نوع اصلی دارد که طول موج متفاوتی استفاده میکنند. نوع CO2 عمیقتر و قویتر کار میکند، برای اسکار عمیقتر و چروک واضحتر مناسبتر است، ولی چون آسیب کنترلشدهٔ بیشتری وارد میکند نقاهتش هم طولانیتر است. نوع اربیوم سطحیتر و ملایمتر کار میکند، برای ناهمواری خفیفتامتوسط و بافت سطحی مناسبتر است و نقاهت کوتاهتری دارد. انتخاب بین این دو، مثل بیشتر تصمیمهای پوستی، به عمق مشکل و مقدار نقاهتی که فرد میتواند بپذیرد بستگی دارد.
لیزر فرکشنال برای چه مشکلاتی به کار میرود؟
رایجترین کاربردش جای جوش فرورفته است، بهخصوص اسکارهایی که بیشتر مشکل بافت سطحی دارند تا چسبندگی عمقی، مثل اسکار باکسکار یا ناهمواری کلی بافت. در کنار آن برای چروک ریز سطحی، بزرگی منافذ و یکدستکردن کلی بافت پوست هم استفاده میشود. نکتهٔ مهم این است که لیزر فرکشنال یک ابزار سطحی و بافتی است؛ برای اسکار عمیق چسبیده به لایههای زیرین (رولینگ) معمولاً بهتنهایی کافی نیست و بیشتر در کنار روشی که چسبندگی زیر پوست را آزاد میکند به کار میرود. ترک پوست هم یکی از مواردی است که این روش برایش مطرح میشود، هرچند آنجا قدمت ترک از انتخاب دستگاه تعیینکنندهتر است؛ این را در درمان ترک پوست توضیح دادهایم.
نقاهت لیزر فرکشنال چقدر است؟
نقاهت مستقیم به نوع و شدت دستگاه بستگی دارد. بعد از جلسات ملایمتر اربیوم، معمولاً چند روز قرمزی و کمی پوستهپوستهشدن دیده میشود و بیشتر افراد ظرف یک هفته به روال عادی برمیگردند. بعد از جلسات قویتر CO2، قرمزی و پوستهپوستهشدن معمولاً بیشتر و طولانیتر است و میتواند تا حدود یک هفته یا کمی بیشتر طول بکشد؛ در این مدت حساسیت به آفتاب هم بالا میرود و ضدآفتاب منظم ضروری است. تعداد جلسات هم به همین نسبت فرق میکند: نوع اربیوم اغلب چند جلسه با فاصلهٔ چند هفته لازم دارد، درحالیکه نوع CO2 گاهی با یک یا دو جلسهٔ قویتر به نتیجهٔ محسوس میرسد.
چه کسانی کاندید مناسبی برای لیزر فرکشنال نیستند؟
لیزر فرکشنال برای همه مناسب نیست. پوست تیرهتر در برابر نوع CO2 خطر بیشتری تغییر رنگ موقت یا حتی دائمی دارد، برای همین در این نوع پوست معمولاً یا شدت دستگاه پایینتر انتخاب میشود یا سراغ روش دیگری میروند. آفتابسوختگی اخیر، عفونت فعال پوستی، بارداری و برخی داروهای ضد آکنه (مثل ایزوترتینوئین اخیر) هم معمولاً از موانع انجام این لیزر هستند. به همین دلیل هر تصمیم برای فرکشنال، چه CO2 و چه اربیوم، باید بعد از بررسی نوع پوست و سابقهٔ پزشکی گرفته شود، نه فقط بر اساس نوع اسکار.
آیا کلینیک لمون لیزر فرکشنال انجام میدهد؟
نه، لمون دستگاه لیزر فرکشنال ندارد و صادقانهترین کار این است که همین را بگوییم بهجای اینکه خدمتی را که نداریم تبلیغ کنیم. همین حساب دربارهٔ پیلینگ کربن هم صدق میکند، که به لیزر کیوسوییچ نیاز دارد و آن را هم نداریم، و دربارهٔ لیزر فوتونا که با طولموج اربیوم همین کار سطحی را انجام میدهد. اما برای همان هدفی که اغلب افراد از لیزر فرکشنال دنبال میکنند (بهبود جای جوش و یکدستترشدن بافت پوست)، لمون چند مسیر واقعی دارد.
برای اسکار فرورفتهٔ چسبیده (رولینگ)، سابسیژن که چسبندگی زیر پوست را آزاد میکند خط اول درمان است. برای تحریک کلاژن و یکدستکردن بافت سطحی، مزونیدلینگ گزینهای است که برای بیشتر انواع پوست مناسب است. در اسکارهای عمیقتر آتروفیک، مورفیوس ۸ که میکرونیدلینگ رادیوفرکانسی است و به لایههای عمیقتر میرسد، جایگزین نزدیکتری به کار لیزر CO2 است. در بسیاری از پروندهها، پزشکان لمون این روشها را در یک جلسه با پیآرپی ترکیب میکنند تا هم چسبندگی عمقی آزاد شود و هم بافت سطحی زودتر یکدست شود.
انتخاب بین این روشها اول به تشخیص نوع اسکار نیاز دارد، نه انتخاب نام یک دستگاه؛ همانطور که در راهنمای سابسیژن یا لیزر برای جای جوش هم توضیح دادهایم، آیسپیک عمیق، رولینگ چسبیده و باکسکار سطحی هرکدام به ابزار خودشان جواب میدهند.
اعداد کلیدی در یک نگاه
- لیزر فرکشنال اربیوم معمولاً چند جلسه با فاصلهٔ چند هفته لازم دارد و نقاهت آن اغلب طی یک هفته تمام میشود.
- لیزر فرکشنال CO2 قویتر است و گاهی با یک یا دو جلسه نتیجهٔ محسوس میدهد، اما نقاهتش تا حدود یک هفته یا کمی بیشتر طول میکشد.
- نتیجهٔ نهایی هر دو نوع تدریجی است و طی چند ماه، همزمان با ساخت کلاژن تازه، کاملتر میشود.
اگر جای جوش یا ناهمواری بافت پوستتان را میخواهید بررسی کنید، بهترین قدم یک مشاورهٔ حضوری است تا نوع دقیق مشکل تشخیص داده شود و متناسب با همان، از بین سابسیژن، مزونیدلینگ، مورفیوس ۸ و پیآرپی، مسیر درست انتخاب شود.
